HEREDİTE NEDİR HAKKINDA BİLGİ

Kalıtım.Genetik bili­minin konusu olan bu geniş alan, burada1, ancak Özetlenebilir. Kalıtımın ilmi araştırması Avusturyalı bir papaz olan Gregor Mendel (18221884) tarafından başlatılmıştır, Mendefjn çalışmaları, ancak ölümünden sonra tanındj. Mendsl’tn en önemli deneylerinin konusu, fasulyeydi: Bu bitkide, çeşitli kalıt­sal faktörlerin kolay ayırt edilebilmesi ve çap­raz fertilizasyon (döllenme) imkanı, deney­leri kolaylaştırmaktaydı. Gerçekte, adi fasul­ye tanelerinin bazıları düz yuvarlak, bazdan buruşuktur; bazı taneler sanyken diğerleri yeŞİldir; bazt fasulye bitkileri uzun, bazdan kı­sadır: Bu bitkileri belirli bir amaçla çaprazlatan Mendel, yukarda sayılan özelliklerin, döl­den döle nasıl aktarıldığını göstermiştir, iki özelliğin bir araya gelmesinin sonucunun, bir karakteristik ortalaması olacağı düşünülebi­lir: Bazı saf karakterlerin birleşmesinden, ger­çekte de bu sonuçlar alınabilir, ama Mende!1 in deneylerine göre, iki saf karakterin çap­razından, mesela, uzunlukkısalıktan.. me­lez uzunluk çıkmaktaydı. Bunlar, uzunluk Özelkğl hAkim (dominant) olduğundan, uzun görünümdeydi. Bu tip iki uzun melezin çapraa sonucunda ise bir saf uzun, bir saf kısa, iki melez uzun çıkmaktaydı, iki eş saf Özellik (meselA, iki saf uzun) çaprazbsüğmda, sadecebu saf özellik sonuçlanmaktaydı. Çeşidi döller­de elde edilen karakter oranlarının sebebini

mendel bümezken,günümüzde,bununhücrebö tünmesi ve çoğalmasıyla ilgisi tanımlanmış­tır. Her canlı hücrede (insandaki kırmızı kan hücreleri gibi birkaç istisna dışında) tiücre metabolizmasını kontrol eden ve kalıtım fak­törleri olan kromozomlan taşıyan, merkezi bir nukleus (çekirdek) vardır. Hücrenin nor­mal halinde, kromozomlar, kanşık bir ağ ör­güsünü andırır. Hücre bölünmesi öncesin­de ise, ayrı kromozomlar halinde organize olur. Kromozomlar, bu halleriyle, üzerlerin­de kalıtım üniteleri olan genleri taşıyan, çu­buk, virgül yahut küre şeklindeki cisimcik­lerdir. Bölünme esnasında, hücre tam orta­sından daralıp, kum saati görünümünü alır, kromozomlar da bu bölgede ikiye bölünür.

Böylece, iki yeni hücrede, birbirinin eşi gen­ler bulunur. Bu bölünme şekli, mitoz diye adlandırılır ve bölünme sonucu olan iki hüc­re, kalıtım materyali bakımından, birbirinin tamamen eşidtr. Evrim ve ilerlemenin me­kanizması ise, değişime dayanır. Bunu sağlayan, değişik yavru hücrelerle sonuçlanan bölünme şekli ise seksüel (cinsi) birleşmeye dayanıl. Bu gibi bir birleşme öncesi, seks hücrelerinde, kromozom sayılarının, esas hücrenin yarısı haline gelmiş olması gerekir, Çünkü, aksi halde her cinsi birleşme sonu­cu, kromozom sayısı bir öncekinin bir misli­ne çıkacaktır. Böylece, gamet de denen seks. hücrelerinin gelişiminde, kromozomlar, or­talarından ikiye bölüneceklerine, bunların yana bir hücreye, diğer yarısı da ötekine aynür. Böylece, insan vücut hücrelerinde 46 kromozom varken, gametlerinde sadece 23 kromozom bulunur.

Yeniden Mendel’ln uzun ve kısa bitkileri­ne dönersek, her saf uzun ve saf kısa bitklnin vücut hücrelerinde, iki adet uzunluk ve­ya kısalık geni bulunur. Bunların seks hüc­relerinin oluşmasında, bir adel uzunluk ya­hut kısalık geni vardır. Melezlerde, vücut hücrelerindeki iki genden biri uzunluk, diğeri de kısalık genidir ve melezlerin seks hücre­lerinin yansında bir adet uzunluk geni, yan­sında da bir adet kısalık geni bulunacaktır. Bu tip iki melezin çaprazlaşmasından da, iki uzun genli seks hücresi, bir uzun, bir de kı­sa genli seks hücreleri veya iki kısa genli seks hücresi bir araya gelecektir. Buna göre, 2 uzun melez, l saf uzun, l saf kısa oranı el­de edilir; yani, melezlik yahut saf kanlığa bakmazsak, sonuç olarak, 3 uzun, l kısa oranını buluruz. Böyle İki farktı genden biri­nin Özelliği belirdiği zaman, o gene dominant (hAkim) gen, diğerine ise resessif (çekinik) gen denir. Böyle değişik iki genin bir arada bulunması, gen yapısını etkilemez, hAkim olanın özellikleri belirir, fakat çaprazlama so­nucu, resessif olan yeniden ortaya çıkabilir. Tabii secimde, doğaya uygun olmayan Özel’ ligi taşıyan ölür, diğerleri yasar. Söz gelimi, Londra yakınlarındaki bir koruda, bir perva­ne cinsinin kanat rengi, bu böceğin üstüne konduğu ağaçların gövdesinin açık gri ren­gine uymaktaydı ve böylece bu pervane, kendini yiyebilecek kuslarca görülmemek­teydi. Zamanla, şehrin dumanı, ağaç göv­delerinin siyahlaşmasına sebep oldu ve ko­layca görülebilen bu pervaneleri kuşlar ye­di. Bu arada, bunlann bazılarının kanatların­da, ağaç gövdelerinin yeni rengine uyabile­cek derişiklikler oldu ve bu pervaneler ya­şadılar. Böylece, tabii olarak, açık renk ka­natlı pervane sayısı, doğada oldukça azaldı. Evrimin başlıca mekanizmalarından biri bu anlatılan tabii seçimken, diğeri de mütasyondur (değişimdir). MUtasyonda, nitelikleri tam anlaşılmamış bazı faktörlerin etkisinde, gen­lerde radikal (köklü) değişiklikler belirir. X ışınları ve atomik irradiasyon mütasyona yolaçan faktörlerdendir ve bu gibi mütasyonlann ancak az bir kısmı ilerleyici, elverişli yön­dedir; gerisi zararlıdır. Buna göre, ana ba­banın yaşam şekli, döllerini etkilemez. Lamarck’ın iddiası olan zürafa boynunun uza­ması teorisi (zürafa, genç yapraklan yemek için, ağaçların yüksek dallarına uzana uza­na, boynunu uzatmıştır), katiyetle temelsiz­dir. Rus genetik bilgini Lysenko’nun da buna benzer iddialar: kabul edilmemektedir. Edinlfen Özellikler, ırsf değildir

Bütün bu bilgilerin, tıp bilimine yararı ne­dir? Günümüzde, bu soruyu yeterli cevap­landıranlayız. Bazı hastalıklar, irsidir. (Söz­gelimi, bazı tip geri zekAlılık, hemofili,Huntington Kore’si), ama bu hastalıkların dahi çoğunun kalıtsal niteliği tam belirlenememiş­tir. MeselA, obsesyon nörozunun, çoğunlukla bu illeti olan ana ve babanın çocuklarında görülmesi, irsidir veya öğrenilmişolduğunun kesin olarak ayrılmasına izin vermemektedir. Epilepsinin (sara) de, epilepsili ailelerde fazla görülmesi, bir hekimin herhangi bir kişiye, ailesinde epileptik olan bir kişiyle evlenme­mesine salık vermesi için yeterli .değildir. Ge­nellikle, doğacak çocukları gözönüne alarak, belirli bir ırsi hastalıktan ötürü evlenmemeyi salık verdlrebilecek vakalar çok azdır.

« Hepatit hastalığı ve Belirtileri

uçuk nedir neden çıkar »

Bu konuya benzer Yazılar

  • İNCE BAĞIRSAK TÜ­MÖRLERİİNCE BAĞIRSAK TÜ­MÖRLERİ Selim ve habis olmak üze­re ikiye ayrılırlar. a) Selim Tümörler: Mide ve bağırsak sis­temi tümörlerinin % 15'ini oluştururlar. Bu tümörler düz kas hücresinden, yağ dokusun­dan, sinir ve […]
  • Guatr hastalığı ve TedavisiGuatr hastalığı ve Tedavisi Tiroid bezinin iltihap ve tü­mör dışı sebeplerle büyümesidir. Tiroid bezi büyük olmasına rağmen hormon salgılaması normal, azalmış veya artmış olabilir. En sık rastlanılan basit guatr […]
  • Elektrik çarpması nedir TedavisiElektrik çarpması nedir Tedavisi Normal şehir ceryanı ya da yüksek gerilim elektriğine temas haline gelip de devreyi ta­mamlayan canlılar, elektrik çarmasına ma­ruz kalırlar. Elektrik çarpmasına bağlı yanık­lar, […]

Yorum yap

Domain Ziyaretçi Sayısı